Gdy po zrealizowaniu „Trzech kolorów" reżyser zdecydował o zamknięciu swego dorobku, trudno było nam w to uwierzyć. Zmarły w 1996 roku Krzysztof Kieślowski pozostawił po sobie wspaniałe Dzieło, o niepodważalnej światowej renomie. Jego znaczenie daje wielkiemu reżyserowi drugie, „podwójne" życie i nie pozwoli odejść w zapomnienie.
Oddźwięk, jaki wywołała jego twórczość na całym świecie, jest trudny do objęcia jednym spojrzeniem. Powstała nieznana dokładnie ilość komentarzy, odpowiedzi oraz badań, których bezpośrednim przedmiotem lub inspiracją stały się filmy Krzysztofa Kieślowskiego. Uznanie, jakim darzyli go inni artyści, badacze kultury i sztuki, oraz ludzie którym bliska jest współczesna kultura, sprawia, że nie chcemy, aby spotkanie z jego dziełem zakończyło się wraz z odejściem wspaniałego autora.
Na Dzieło tego wybitnego twórcy składa się szereg filmów fabularnych jak i dokumentalnych, a także realizacje Teatru Telewizji. Ale jak wiadomo żadne dzieło nie powstaje w próżni i z niczego. Prace na tymi dziełami trwały często długo, pod wpływem licznych inspiracji. Wiele z nich jest wciąż nieznanych, lecz na szczęście zachowanych w formie notatek, szkiców oraz wielu innych rzeczy. Dlatego też, podchodząc z wielkim szacunkiem, Fundacja In Situ postawiła sobie za cel powołanie Archiwum Krzysztofa Kieślowskiego, które poświęciłoby się pracom nad dorobkiem reżysera, obejmując je w całej jego różnorodności. „By czas nie zaćmił i niepamięć", jak mawiali dawni kronikarze, nie trzeba dbać, bo nie pozwoli na to doniosłość jego spuścizny, lecz mimo wszystko wymaga ona należytej opieki, a ranga samego dzieła domaga się odpowiedniego opracowania naukowego.
Archiwum Krzysztofa Kieślowskiego, znajdzie siedzibę w obrębie Laboratorium Kultury w Sokołowsku, miejscu bliskim reżyserowi. Spędził tutaj część dzieciństwa. W latach pięćdziesiątych leczył się w neogotyckim sanatorium w Sokołowsku jego ojciec, który spoczywa na okolicznym cmentarzu. Reżyser zrealizował tutaj m.in. film dokumentalny „Prześwietlenie", w 1974 roku.
Zebrane materiały nie zostaną schowane do zakurzonych magazynów bibliotecznych ani zamknięte w muzealnych gablotkach. Działające na zasadzie archiwum otwartego zbiory będą umożliwiały wieloaspektową pracę opartą na twórczości Kieślowskiego. Istnienie Archiwum umożliwi bezpośredni dostęp do całego spektrum poświęconych jej materiałów. Jednocześnie stanie się najważniejszym ośrodkiem ich upowszechniania, dzięki wolnemu dostępowi do kolekcji zdigitalizowanych materiałów za pośrednictwem internetu.
Żywy charakter Archiwum będzie się wyrażał w wielu realizowanych z jego pomocą projektach. Będą to między innymi warsztaty dla twórców filmowych, prowadzone w Sokołowsku, krytyczne opracowanie zbiorów i badania naukowe. Chcemy, by Sokołowsko, wraz z Archiwum Krzysztofa Kieślowskiego, stało się Laboratorium działań artystycznych i naukowych.
Możliwa będzie niezwykle ciekawa praca badawcza. Zestawianie jego dzieł, notatek i reakcji jakie wywołały, rekonfigurowanie schematów ich odczytania, pozwoli obejrzeć je w zupełnie nowym świetle. Liczymy na to, że do tej pory trudne do pokazania aspekty tego dorobku staną się o wiele lepiej widoczne. Dzięki istnieniu bogatej kolekcji materiałów związanych z twórczością Kieślowskiego, zestawienia, których w tej chwili można dokonywać wyłącznie na papierze lub w „muzeum wyobraźni", będą mogły być realizowane na miejscu, in situ.
ARCHIWIZACJA
Spuścizna Krzysztofa Kieślowskiego obejmuje przede wszystkim jego wielki dorobek twórczy. Składają się na nią również materiały, które nie weszły do ostatecznej wersji jego dzieł, takie jak szkice, notatki, redakcje tekstów. Zapobiegając ich rozproszeniu i zniszczeniu pod wpływem mijającego czasu, chcemy zachować je jako nieredukowalny element jego Dzieła.
Najważniejszą podstawę kolekcji archiwum będą stanowiły zbiory przekazane przez wdowę po zmarłym reżyserze, Marię Kieślowską. Znajduje się tam wiele niepublikowanych do tej pory materiałów, których opracowanie będzie stanowiło jedno z naszych priorytetowych zadań. Równie ważne będą dla nas materiały znajdujące się pod opieką profesora Stanisława Zawiślińskiego. Deklaracja pomocy z jego strony dodaje nam wiele pewności w działaniu.
Digitalizacja
Aby chronić oryginalną substancję tych materiałów, oraz umożliwić jak najprostszy dostęp do nich, Archiwum dokona ich pełnej digitalizacji. Zbiory zostaną zeskanowane, skatalogowane i możliwie jak największej części udostępnione za pośrednictwem internetu. Zajmą się tym profesjonalnie przygotowani pracownicy archiwum.
Powstało również wiele prac naukowych badających jego twórczość. Niegasnące zainteresowanie nią owocuje powstawaniem kolejnych opracowań i komentarzy. Archiwum ma być zarówno miejscem pracy naukowców, chcących dotrzeć do materiałów źródłowych jak i poszukujących kompletnego zbioru wiedzy na jego temat.
Inspiracje
Film nie jest tylko pojedynczą rolką taśmy, dziełem istniejącym osobno. Kino to cały rytuał i święto o bogatej oprawie. Kolejnym dziełom Kieślowskiego towarzyszyły plakaty, reklamy, katalogi i teksty, tworzone często przez wybitnych artystów. Jednym z takich twórców był Andrzej Pągowski, autor plakatów min. „Krótkiego filmu o miłości" i „Krótkiego filmu o zabijaniu".
Zgromadzenie tych dzieł i pamiątek w jednym miejscu umożliwi odtworzenie oryginalnego kontekstu jego filmów i atmosfery jaka wokół nich panowała. Ujawni też intertekstualne i intermedialne relacje między tymi obiektami.
Kontekst
Innym ważnym polem badania jest rzeczywistość w jakiej tworzył reżyser „Trzech kolorów". Mimo, że jego filmu mają uniwersalny charakter, dla lepszego zrozumienia myśli autora, oraz roli jaką spełniła jego twórczość w kształtowaniu kultury, warto jest poznać jej oryginalny kontekst. Jak napisał Jan Świdziński „Przedmiot "O" przyjmuje znaczenie "m" w czasie "t", w miejsce "p", w sytuacji "s", w stosunku do osoby/osób "o" wtedy i tylko wtedy. Zmiana któregokolwiek z tych parametrów deaktualizuje poprzednie znaczenia."
Dlatego w zbiorach Archiwum zjadą się także materiały okalające twórczość, znaki czasu w którym tworzył i szczególne lub zupełnie pospolite obiekty, mogące stanowić inspirację reżysera, a także naturalne środowisko jego myśli.
OPRACOWANIE NAUKOWE
Oprócz archiwizacji i digitalizacji zbiory archiwum wymagają naukowego opracowania. Upomina się o to sama twórczość zmarłego reżysera, przez znaczenie, jakie ma dla współczesnej kultury. Laboratorium w Sokołowsku chce gościć badaczy stuki i kultury, którym bliska jest działalność Krzysztofa Kieślowskiego. Chcemy stworzyć jak najlepsze warunki dla poznawania i badania jego twórczości.
Biblioteka
Aby wesprzeć te działania w skład Archiwum wejdzie między innymi biblioteka dzieł poświęconych reżyserowi. Są to prace często trudno dostępne, pochodzące z wielu źródeł, lub rozproszone. Jesteśmy przekonani, że łatwy dostęp do nich przyczyni się popularyzacji i rozwoju zainteresowania autora „Dekalogu".
Oprócz zebrania fizycznego księgozbioru, w skład którego wejdą również liczne materiały prasowe, artykuły naukowe oraz druki ulotne, w Archiwum powstanie także baza poświęconej mu bibliografii. Będzie obejmowała jak najszerszy zakres związanych z nim zagadnień.
DZIAŁANIA TWÓRCZE - Warsztaty
Wielu wybitnych artystów zadeklarowało chęć organizowania twórczych spotkań i działań w Laboratorium. Z przyjemnością gościć będziemy twórców, których obecność i praktyka uczynią to miejsce żywym i wciąż zmieniającym się warsztatem.
Przewodnią ideą prowadzonych w Sokołowsku spotkań będzie integracja wszystkich twórców filmu, działających na różnych płaszczyznach. Zależy nam na integracji profesjonalistów poszczególnych dziedzin między sobą, wymianę doświadczeń i wiedzy. Już niedługo rozpoczął się pierwsze warsztaty produkcji filmowej przeznaczone jednak nie tylko dla producentów, lecz również innych artystów filmu. Jesteśmy bowiem przekonani, że oprócz ścisłej profesjonalizacji równie ważne jest otwarcie na inne aspekty powstawania dzieła i twórcze przekraczanie strukturalnych podziałów.
Zgodnie z ideą Laboratorium, będzie to miejsce eksperymentu. Oparte na idei Formy Otwartej Laboratorium ma stać się miejscem działań wykraczających poza ogólnie przyjęte i powtarzane wszędzie schematy.
(opracowanie Antonii Burzyński)
........................
Powyższe fakty zainspirowały Fundację In Situ, żonę zmarłego reżysera Marię Kieślowską oraz Stanisława Zawiślińskiego do powołania Archiwum Krzysztofa Kieślowskiego w Sokołowsku.
