Fundacja Sztuki Współczesnej In Situ z Nagrodą Kulturalną Śląska 2026

10 października 2026 r. w Schauspielhaus w Hanowerze Fundacja Sztuki Współczesnej In Situ odebrała Nagrodę Specjalną w ramach Nagrody Kulturalnej Śląska, przyznawanej przez kraj związkowy Dolna Saksonia. Doceniono nas za tworzenie w Sokołowsku „jednego z najważniejszych miejsc dialogu artystycznego i polsko-niemieckiej współpracy kulturalnej w Europie”.

Przyjmujemy to wyróżnienie z wdzięcznością, a zarazem jako zobowiązanie do dalszej ochrony wspólnego europejskiego dziedzictwa oraz rozwijania poprzez sztukę przestrzeni dialogu między ludźmi i narodami.

Przez ostatnie 19 lat Sokołowsko (daw. Görbersdorf) uczy nas, że troska o dziedzictwo wymaga uważności na wszystkie warstwy historii – dawnych i współczesnych, zapisanych w architekturze, krajobrazie i lokalnych opowieściach – tej polskiej i tej niemieckiej. Historia In Situ (łac. “w miejscu”) rozpoczyna się tu w 2007 r. gdy para artystów – Bożenna Biskupska i Zygmunt Rytka wraz z Zuzanną Fogtt rozpoczęli odbudowę Sanatorium dr Brehmera – pionierskiego ośrodka leczenia chorób płuc, który stał się wzorem dla sanatoriów w Davos. .Od tego czasu tworzymy tu Międzynarodowe Laboratorium Kultury – miejsce, w którym sztuka spotyka się z codziennością. Festiwale, rezydencje artystyczne, wystawy, edukacja, odbudowa sanatorium i opieka nad archiwami, w tym Archiwum Twórczości Krzysztofa Kieślowskiego, stają się wspólną pracą artystów, mieszkańców i publiczności.

Dziękujemy wszystkim, którzy przez lata wnosili do In Situ swój talent, wiedzę, obecność i wsparcie – artystom, współpracownikom, partnerom i instytucjom.

Dziękujemy organizatorom, w szczególności Konsulowi Generalnemu Republiki Federalnej Niemiec Martinowi Kremerowi za piękną laudację i uznanie dla idei, która od ponad dwóch dekad prowadzi naszą pracę – przekonania, że kultura jest przestrzenią dialogu, budowania zaufania i wspólnej odpowiedzialności za przyszłość.

***********

Przemówienie

Miejsce, które pamięta przyszłość

Przyjmujemy Nagrodę Kulturalną Śląska z ogromną wdzięcznością.

Odczytujemy ją nie tylko jako wyróżnienie dla Fundacji Sztuki Współczesnej In Situ, lecz przede wszystkim jako uznanie dla idei, która od ponad dwóch dekad prowadzi naszą pracę – przekonania, że kultura jest przestrzenią dialogu, budowania zaufania i wspólnej odpowiedzialności za przyszłość.

To przekonanie narodziło się z artystycznej wizji Bożenny Biskupskiej – artystki i fundatorki Fundacji, dla której dzieło sztuki nie kończy się na obrazie, rzeźbie czy wystawie, lecz obejmuje również miejsce, pamięć, relacje i czas.

Z tej wizji powstała Fundacja Sztuki Współczesnej In Situ.

Nie jako instytucja organizująca wydarzenia, lecz jako długofalowy projekt artystyczny i społeczny.

Naszym miejscem stało się Sokołowsko.

Dawne Sanatorium dr. Hermanna Brehmera – miejsce przełomowe dla historii europejskiej medycyny, naznaczone burzliwymi losami XX wieku.

Kiedy rozpoczęliśmy jego rewitalizację, nie chcieliśmy jedynie ocalić wyjątkowego zabytku. Chcieliśmy stworzyć miejsce, w którym historia staje się punktem wyjścia do dialogu, twórczości i współpracy. Wierzymy, że dziedzictwo pozostaje żywe tylko wtedy, gdy pomaga budować przyszłość.

Dlatego Sokołowsko stało się Międzynarodowym Laboratorium Kultury.

Od prawie dwudziestu lat spotykają się tutaj artyści, architekci, muzycy, filmowcy, kuratorzy, naukowcy, konserwatorzy, mieszkańcy i partnerzy z Polski, Niemiec oraz wielu krajów Europy.

Poprzez festiwale, programy rezydencyjne, działania badawcze i edukacyjne tworzymy przestrzeń, w której sztuka, ochrona dziedzictwa i współpraca międzynarodowa wzajemnie się uzupełniają.

Sokołowsko jest dla nas punktem wyjścia do rozmowy o Europie – rozumianej nie jako obszar, lecz jako wspólnota wartości, pamięci, dialogu i odpowiedzialności za przyszłe pokolenia.

Śląsk od wieków przypomina, że historia może dzielić, ale może również prowadzić do pojednania. Dlatego wierzymy, że kultura pozostaje jednym z fundamentów demokracji i wspólnej odpowiedzialności za przyszłość.

Przyjmujemy Nagrodę Kulturalną Śląska jako zobowiązanie do dalszej ochrony wspólnego europejskiego dziedzictwa oraz rozwijania poprzez sztukę przestrzeni dialogu między ludźmi i narodami. Wierzymy, że każde pokolenie otrzymuje tę odpowiedzialność na nowo.

Tę ideę najlepiej wyrażają słowa Bożenny Biskupskiej:

„Interesuje mnie sztuka, która pozostawia ślad nie tylko w przestrzeni, ale przede wszystkim w człowieku. Najważniejsze dzieła nie zamykają się w formie – pozostają żywym procesem.”

I Zuzanny Fogtt, prezeski Fundacji Sztuki Współczesnej In Situ:

„Dorastałam, obserwując, jak artystyczna wizja staje się wspólnotą. Dziś wiem, że największym dziełem nie są odbudowane mury, lecz ludzie, którzy dzięki kulturze uczą się ufać sobie nawzajem.”

Dziękujemy wszystkim, którzy przez lata wnosili do In Situ swój talent, wiedzę, obecność i wsparcie – artystom, współpracownikom, partnerom i instytucjom.