Utrwalenie unikalnych skarbów rzemiosła tradycyjnego na Dolnym Śląsku – kontynuacja

„Utrwalenie unikalnych skarbów rzemiosła tradycyjnego na Dolnym Śląsku – kontynuacja” to projekt Fundacji Sztuki Współczesnej In Situ poświęcony ochronie, dokumentowaniu i upowszechnianiu lokalnego dziedzictwa rzemieślniczego i artystycznego.

Szczególne miejsce w projekcie zajmuje dorobek Barbary i Stanisława Olszamowskich oraz Stanisława Pacanowskiego – twórców związanych z regionalnym rzemiosłem artystycznym, których realizacje, m.in. reliefy, murale, metaloplastyka i dekoracje architektoniczne, pozostają częścią krajobrazu kulturowego Sokołowska.

Projekt łączy edukację regionalną, działania twórcze, dokumentację oraz bezpośrednie poznawanie lokalnego dziedzictwa. W programie znalazły się warsztaty wykorzystujące tradycyjne techniki, wykłady, spacery historyczne i edukacyjne, projekcje filmowe, działania badawcze i archiwizacyjne oraz inicjatywy pozwalające spojrzeć na rzemiosło jako na żywą część współczesnej kultury. Łącznie zaplanowano m.in. 80 godzin warsztatów, cztery wykłady, dwa spacery historyczne oraz trzy projekcje filmowe.

Istotną częścią przedsięwzięcia jest również dokumentowanie śladów lokalnego rzemiosła i historii. Zebrane materiały, fotografie, opisy i lokalizacje będą porządkowane i udostępniane odbiorcom również w formie cyfrowej. Projekt zakłada stworzenie mapy oraz systemu tabliczek informacyjnych z kodami QR prowadzącymi do materiałów poświęconych poszczególnym obiektom.

Działania kierowane są do dzieci, młodzieży, dorosłych i seniorów, dzięki czemu projekt tworzy przestrzeń do międzypokoleniowego poznawania lokalnego dziedzictwa i przekazywania związanych z nim umiejętności, historii i doświadczeń.

Jednym z działań realizowanych w ramach projektu jest konkurs plastyczny „Znaki Tradycji”, skierowany do uczniów szkół podstawowych z regionu. Konkurs zachęca młodych uczestników do przyjrzenia się swojej najbliższej okolicy i twórczego zinterpretowania śladów rzemiosła, sztuki, architektury i lokalnych historii.

Projekt realizowany jest w ramach programu „Kultura ludowa i tradycyjna 2026” Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Rzemiosło na fasadach

Sokołowsko można czytać jak otwartą księgę. Wystarczy na chwilę zwolnić i spojrzeć ponad poziom witryn i chodników.

Podczas spaceru „Rzemiosło na fasadach” uczestnicy poszukiwali śladów pracy dawnych twórców i rzemieślników obecnych w architekturze miejscowości. Reliefy, malatury, dekoracje fasad i detale architektoniczne stały się punktem wyjścia do rozmowy o materiałach, technikach wykonania, kompozycji i funkcji.

Spacer był przede wszystkim ćwiczeniem uważnego patrzenia. Elementy, które na co dzień pozostają niemal niezauważalne, potraktowaliśmy jako świadectwa historii miejsca i ludzi, którzy je współtworzyli.

Z wizytą w Muzeum Porcelany w Wałbrzychu

11 czerwca uczestnicy projektu wzięli udział w wyjeździe studyjnym do Muzeum Porcelany w Wałbrzychu.

Spotkanie pozwoliło spojrzeć na dolnośląskie tradycje rzemieślnicze z perspektywy muzealnej kolekcji, ale również poznać zagadnienia związane z opieką nad obiektami i ich zachowaniem.

Mikro-konserwacja w praktyce

Podczas zajęć „Mikro-konserwacja w praktyce” uczestnicy poznawali podstawowe zasady obchodzenia się z obiektami dziedzictwa.

Punktem wyjścia była uważna obserwacja – rozpoznawanie materiału, śladów użytkowania, procesów starzenia oraz wcześniejszych ingerencji. Spotkanie pokazywało, że troska o zabytkowy przedmiot nie zawsze oznacza działanie. Czasami najważniejsze jest właściwe rozpoznanie jego stanu, udokumentowanie go i powstrzymanie się od ingerencji, która mogłaby przynieść więcej szkody niż pożytku.

Rzeźba z masy porcelanowej

Kolejna część spotkania pozwoliła przejść od oglądania muzealnych obiektów do własnej pracy z materiałem.

Podczas warsztatów „Rzeźba z masy porcelanowej” uczestnicy poznawali właściwości porcelany poprzez bezpośrednie doświadczenie. Materiał silnie związany z historią Dolnego Śląska stał się tworzywem do eksperymentowania z formą i własnymi pomysłami.

Było to spotkanie tradycji rzemieślniczej ze współczesną praktyką twórczą – okazja, aby wiedzę o materiale zdobywać nie tylko poprzez oglądanie gotowych obiektów, ale również poprzez pracę własnych rąk.

Sokołowsko w obiektywie

Jak opowiedzieć o miejscu za pomocą fotografii? Co warto zachować w kadrze? Jak fotografować architekturę i detal, aby zdjęcie nie było jedynie pamiątką, ale również dokumentem?

Podczas warsztatów „Sokołowsko w obiektywie” uczestnicy ruszyli z aparatami w przestrzeń miejscowości. Tematem stały się budynki, detale architektoniczne, ślady dawnych funkcji miejsc oraz elementy, które współtworzą charakter Sokołowska.

Fotografia była tutaj przede wszystkim narzędziem uważnego patrzenia. Wybór kadru zmusza do zatrzymania się przy obiekcie, zauważenia jego proporcji, materiału, faktury i otoczenia.

Powstałe fotografie tworzą jednocześnie zapis współczesnego Sokołowska – dokument miejsca znajdującego się w ciągłym procesie przemiany.

Arteterapia w kontekście uzdrowiskowym

24 czerwca przyjrzeliśmy się mniej oczywistemu fragmentowi historii Sokołowska – związkom pomiędzy działalnością twórczą, uzdrowiskiem i praktykami arteterapeutycznymi.

Spotkanie poświęcone arteterapii w kontekście uzdrowiskowym było okazją do rozmowy o roli twórczości w integracji społecznej, dobrostanie i budowaniu relacji.

Historia została tutaj mocno związana z miejscem. Sokołowsko, którego rozwój przez dziesięciolecia kształtowały kolejne koncepcje leczenia, opieki i życia wspólnotowego, pozwala spojrzeć na działania artystyczne również jako część szerszej historii społecznej miejscowości.

Spotkaniu towarzyszyło odkrywanie miejsc związanych z dawnymi praktykami twórczymi i poszukiwanie ich śladów we współczesnej przestrzeni Sokołowska.

Metal w przestrzeni publicznej

25 czerwca tematem spotkania stały się elementy metalowe obecne w przestrzeni Sokołowska.

Balustrady, ogrodzenia, poręcze, mostki i elementy małej architektury łatwo traktować wyłącznie jako przedmioty użytkowe. Kiedy jednak przyjrzymy się im bliżej, zaczynają opowiadać o technikach wykonania, estetyce swojej epoki, kolejnych naprawach oraz umiejętnościach ludzi, którzy je wykonali.

Podczas zajęć uczestnicy uczyli się rozpoznawać funkcję użytkową i dekoracyjną metaloplastyki oraz zwracać uwagę na materiał, konstrukcję i ślady pozostawione przez czas.

W ten sposób nawet niewielki detal stawał się punktem wyjścia do poznawania historii miejsca poprzez rzemiosło.

Konkurs plastyczny „Znaki Tradycji”

W ramach projektu zapraszamy uczniów szkół podstawowych do udziału w konkursie plastycznym „Znaki Tradycji”.

Tematem tegorocznej edycji są „Ślady rzemiosła, sztuki i historii naszego regionu”.

Zadaniem uczestników jest rozejrzenie się po swoim najbliższym otoczeniu i odnalezienie inspiracji w lokalnym dziedzictwie. Może nią być detal architektoniczny, ornament, charakterystyczny budynek, przedmiot związany z dawnym rzemiosłem, lokalna historia, tradycja albo miejsce ważne dla mieszkańców.

Nie chodzi jednak wyłącznie o wierne odwzorowanie wybranego motywu. Zachęcamy do jego własnej interpretacji – pokazania tego, co młody autor uważa za interesujące, charakterystyczne lub warte zachowania w pamięci.

Konkurs prowadzony jest w dwóch kategoriach wiekowych:

I kategoria – klasy I–III szkoły podstawowej
II kategoria – klasy IV–VIII szkoły podstawowej

Prace mogą być wykonane w technice rysunku, malarstwa, grafiki lub kolażu. Przyjmujemy płaskie prace w formacie nie większym niż A3, przygotowane na sztywnym podłożu.

Termin nadsyłania prac: 30 października 2026

Prace zgłaszane są za pośrednictwem szkoły lub nauczyciela. Do każdej pracy należy dołączyć metryczkę oraz zgodę rodzica lub opiekuna prawnego.

Jury wybierze laureatów w obu kategoriach wiekowych. Autorzy nagrodzonych prac otrzymają nagrody rzeczowe i dyplomy, a jury będzie mogło również przyznać dodatkowe wyróżnienia.

Konkurs jest okazją do tego, by spojrzeć na swoje otoczenie inaczej – poszukać śladów jego historii, porozmawiać o nich i nadać im nową formę poprzez własną twórczość.

Regulamin_Znaki_Tradycji_2026

Zgoda_rodzica_opiekuna_Znaki_Tradycji_2026

Metryczka_Znaki_Tradycji_2026